دنیای اقتصاد - علی قاسمی : بازار فولاد ایران هنوز به تابستان نرسیده، اما نشانههای اضطراب از همین حالا در تالار صنعتی بورس کالا دیده میشود. معاملات هفته پایانی اردیبهشت ۱۴۰۵ در بورس کالا تصویری متفاوت از زنجیره فولاد ارائه میدهد؛ به طوری که تقاضا برای شمش، میلگرد و آهن اسفنجی به شکل معناداری افزایش یافته و خریداران با رفتاری تهاجمیتر از ماههای گذشته وارد بازار شدهاند. دادههای معاملاتی نشان میدهد بازار نهتنها در حال پیشخور کردن تورم و رشد نرخ ارز است، بلکه یک نگرانی مهمتر نیز در پشت پرده معاملات دیده میشود؛ ترس از قطعی برق تابستانی و افت تولید فولاد همچنان سایه سنگین خود را بر بازار فولاد حفظ کرده است.

تکرار سریال ناترازیها
صنعت فولاد ایران دوباره با ریسک انرژی دست و پنجه نرم میکند. در سالهای اخیر، محدودیت برق در تابستان و کمبود گاز در زمستان در عمل تولید فولاد را به یک فعالیت فصلی تبدیل کرده است. کارخانهها هر سال بخشی از ظرفیت خود را به دلیل محدودیت انرژی از دست میدهند و همین مساله باعث شده فعالان بازار از هفتههای ابتدایی بهار، رفتار احتیاطی در خرید مواد اولیه و محصولات میانی را آغاز کنند.
معاملات این هفته بورس کالا بهخوبی نشان میدهد این نگرانی دیگر تنها یک احتمال نیست و به بخشی از رفتار بازار تبدیل شده است. در مجموع، زنجیره فولاد در هفته گذشته حدود ۹۶۰ هزار تن عرضه داشت، اما میزان تقاضا به بیش از یکمیلیون و ۲۶۰ هزار تن رسید. به این ترتیب نسبت تقاضا به عرضه در کل زنجیره فولاد به ۱.۳۱ برابر رسید؛ نسبتی که نشان میدهد بازار وارد فاز رقابتی شده است.
بیشترین التهاب در بازار شمش فولادی دیده شد؛ بخشی که همواره نقش ضربانسنج صنعت فولاد را بر عهده دارد. برخی از مقاطع شمش فولاد با عرضه ۹۲ هزار تنی، بیش از ۲۴۶ هزار تن تقاضا جذب کرد. یعنی تقاضا تقریبا ۲.۷ برابر عرضه بود. اما وضعیت در برخی دیگر از مقاطع شمش فولادی، حتی هیجانیتر شد. برای تنها ۱۱ هزار تن عرضه، نزدیک به ۷۵ هزار تن تقاضا ثبت شد؛ رقابتی نزدیک به ۷ برابر که یکی از بالاترین نسبتهای ماههای اخیر به شمار میرود.
چنین ارقامی در یک بازار عادی معمول نیست. زمانی که خریداران برای چند برابر حجم عرضه سفارش میگذارند، به این معناست که بازار انتظار افزایش قیمت یا کاهش عرضه را دارد. در واقع فعالان زنجیره فولاد نگران هستند که با آغاز محدودیت برق در خرداد و تیر، تولید کارخانهها افت کند و دسترسی به شمش سختتر شود. همین انتظار باعث شده بخشی از خریداران زودتر از موعد اقدام به تامین موجودی کنند.
این رفتار در بازار میلگرد نیز دیده میشود. برخی از مقاطع میلگرد با عرضه حدود ۳۵ هزار تن، بیش از ۱۱۶ هزار تن تقاضا داشت و نسبت تقاضا به عرضه به ۳.۳ برابر رسید. این در حالی است که بازار ساختوساز کشور هنوز در رکود قرار دارد و پروژههای عمرانی و ساختمانی رونق محسوسی ندارند. همین تناقض مهمترین نکته معاملات این هفته است؛ رونق معاملات فولاد حتما به معنای رونق اقتصاد واقعی نیست. در حقیقت بخش مهمی از تقاضای فعلی نوعی از تقاضای احتیاطی است. تولیدکنندگان پاییندستی، نوردکاران و حتی برخی معاملهگران ترجیح میدهند پیش از آغاز محدودیتهای برق، مواد اولیه مورد نیاز خود را تامین کنند. تجربه سالهای گذشته نشان داده هر بار که محدودیت برق آغاز شده، عرضه شمش کاهش یافته و بازار با جهش قیمت روبهرو شده است.